Verzorging kat - Voeding


Illustratie anatomie van de kat Voedingsbehoeften van de kat
Een kat is een carnivoor dier, wat betekent dat het van nature spiervlees eet. Plantaardig materiaal maakt van oudsher dus geen deel uit in de dagelijkse voeding van de kat. Orgaanvlees is voor katten ongeschikt. Ze hebben namelijk behoefte aan veel hoogwaardige dierlijke eiwitten die vooral in spiervlees voorkomen. De evolutie heeft er dan ook voor gezorgd dat de anatomie en de stofwisseling van de kat ingesteld is op het eten van spiervlees.

Gebit
Het gebit van de kat is bedoeld voor het snijden en scheuren van spiervlees. Zodoende heeft de kat minder behoefte om voeding te kauwen en heeft het, in vergelijking met de hond, relatief minder kiezen.

Maagdarmstelsel
Van nature eten katten kleine prooidieren, zoals muizen. Een kat eet hierdoor verspreid over de dag 10 tot 20 kleine maaltijden. De maag heeft zodoende maar een kleine vullingscapaciteit en kan dus niet in volume toenemen, zoals bij honden die grote prooidieren en zodoende grote maaltijden kunnen eten, wel het geval is. Doordat een kat verspreid over de dag veel kleine beetjes eet blijft de pH van de urine stabieler. Na een maaltijd wordt de urine namelijk zuurder. Indien een kat per dag 3 grote maaltijden eet daalt de pH van de urine na de maaltijd sterk om vervolgens in de periode tussen de maaltijden sterk te stijgen. Verder is het darmstelsel van de kat relatief korter waardoor bijkomende vertering door de darmflora 10% minder is dan bij de hond het geval is.

Voedingsstoffen
Een kat heeft zeer specifieke voedingsbehoeften waardoor voedingstekorten of een overmaat aan bepaalde voedingsstoffen bij de kat sneller tot problemen leidt. Hondenvoeding is om die reden dan ook absoluut ongeschikt voor katten.


Brokken, natvoeding, rauw of zelf bereid?
De commerciële voedingen, zoals kattenbrokken en natte voedingen, zijn allemaal complete voedingen. Daarnaast is ook het geven van rauwe voedingen onder sommige baasjes heel populair. Doordat commerciële voedingen compleet zijn leidt geen van deze voedingen tot voedingstekorten. Wat betreft het zelf bereiden van voedingen vraagt dit wel enige inzicht in de voedingsbehoeften van de kat en de verschillende ingrediënten wil dit op lange termijn niet tot tekorten en gezondheidsproblemen bij uw kat gaan leiden.

Wij zijn van mening dat elke voedingsvorm zo zijn eigen voor- en nadelen heeft. Welke voedingsvorm u uw huisdier geeft is daarom afhankelijk van uw eigen persoonlijke voorkeur. In ieder geval kan geen enkele voedingsvorm per definitie boven de andere geplaatst worden.

Droge brokken
Droogvoer bevat weinig water. Het vochtgehalte bevindt zich meestal onder de 14%, maar is meestal slechts tussen de 7 en 10%. Doordat droge brokjes zo weinig vocht bevatten is het lang houdbaar. Daardoor is het mogelijk om de hele dag een bakje brokken te laten staan. Voor katten is dit ideaal aangezien de meeste katten verspreid over de dag meerdere kleine maaltijden nuttigen. Voor sommige katten kan een vol bakje droge brokjes echter onweerstaanbaar zijn en bestaat dus het risico dat ze te veel eten en daardoor dik worden.

Wat betreft de preventie van tandplak, tandsteen en daaruit voortkomende gebits- en gezondheidsproblemen bij onze huisdieren, is vastgesteld dat vooral plakkerige en zachte voedingen voorkomen dienen te worden. Het geven van brokjes waarop gekauwd moet worden is dus beter voor het gebit dan het geven van blikvoeding. Daarbij moet wel een kanttekening gemaakt worden, aangezien sommige brokjes door het kauwen zo gemakkelijk uit elkaar vallen dat kleine voedselresten gemakkelijk tussen en op de tanden en kiezen blijven plakken. Dus ook door het geven van droge brokken kan tandplak en tandsteen ontstaan. Er zijn overigens wel zogenoemde dental diets op de markt waarbij de brokjes minder verkruimelen en de brokjes ook wat groter zijn zodat de kat er ook echt goed op moet kauwen. Bij deze brokjes wordt vaak minder tandplak en tandsteen gevormd dan bij gewone brokken. Vanwege de populariteit rondom de gebitsgezondheid bij onze huisdieren is het echter wel belangrijk om uitsluitend gecertificeerde producten te kiezen die ook daadwerkelijk hun effectiviteit hebben bewezen. Meer informatie over deze speciale voedingen voor het gebit vindt u uiteraard op onze website.

Natvoeding
Door het hoge vochtgehalte is natvoeding bederfelijker dan droogvoeding. Daardoor kan natvoeding niet de hele dag onbeperkt beschikbaar worden gesteld en dient het voedsel dat niet gegeten wordt niet te lang te blijven staan.

Natvoedingen worden door katten vaak als zeer smakelijk ervaren, vooral als het een beetje opgewarmd is. Dit komt doordat van natvoeding meer aroma af komt dan van droogvoeding. De geur van de natvoeding maakt dus dat de eetlust gestimuleerd wordt. Vandaar dat aan katten die niet graag willen eten met wat opgewarmde natvoeding het beste geprobeerd kan worden om de voedselopname te verhogen.

Wat betreft de effecten van natvoeding op de mondgezondheid is vastgesteld dat zachte, plakkerige voeding de vorming van tandplak en tandsteen in de hand werkt. Het is dus aan te raden om in belang van het gezond houden van een goed gebit, natvoedingen zo veel mogelijk te vermijden en het te combineren met droogvoedingen. Een dagelijkse tandenpoetsbeurt is natuurlijk de allerbeste manier om gebitsproblemen te voorkomen.

Dieren met urinewegproblemen zijn vaak gebaat met extra vochtopname. Bij deze patiënten is het namelijk belangrijk dat ze voldoende vocht opnemen, aangezien dit de vorming van blaasgruis, blaasstenen en blaasontsteking kan helpen voorkomen. Nu is het moeilijk om een dier duidelijk te maken voldoende water te moeten drinken en dus wordt in deze situaties veelal geadviseerd om blikvoeding te geven. Doordat blikvoeding voor 85% uit water bestaat wordt hiermee de opname van vocht via de voeding dus gestimuleerd.

Het wordt soms wel eens aanbevolen om katten met een lichte overgewicht op een dieet met natvoeding te plaatsen om het dier te laten afvallen. Aangezien natvoeding 65 tot 85% vocht bevat en vocht geen energie levert, zal eenzelfde voedingshoeveelheid in vergelijking met droogvoeding veel minder energie leveren en is het dus mogelijk om met blikvoeding een klein beetje overgewicht te behandelen.

Rauw of zelf bereid
Het geven van rauwe voedingen of het zelf bereiden van maaltijden heeft de afgelopen jaren meer in populariteit ingewonnen bij katteneigenaren. Commercieel verkrijgbare rauwe voedingen worden ook wel KVV genoemd (Kant en Klaar Verse Voeding of Kompleet Vers Voer). Anderen zijn weer eerder voorstander van het voeren op basis van BARF (Bones And Raw Food of Biologically Appropriate Raw Food) of NRV (Natuurlijke Rauwe Voeding of Natuurlijk Rauw Voeren). In tegenstelling tot BARF wordt er bij NRV geen groenten, fruit, granen of onnatuurlijke supplementen gebruikt. Ook mag bij NRV de voeding voor een gezonde kat niet gemalen worden, maar moet het uit zo'n groot mogelijke stukken bestaan.

Het grote voordeel van rauwe voedingen is dat gebitsproblemen er goed voorkomen mee kunnen worden en dat het wat meer met de natuurlijke voedingswijze van de kat overeenkomt. Het grote nadeel is echter dat rauw vlees zeer bederfelijk is en de voeding in de diepvries bewaard dient te worden. Dit laatste kan soms het proportioneren lastig maken. Wat verder belangrijk is om te beseffen is dat de voeding rauw is en dat bij het klaar maken van de maaltijd aan de nodige hygiëne gedacht moet worden. Mensen zijn namelijk heel gevoelig voor infecties met Salmonella. Katten zijn gelukkig minder gevoelig voor Salmonella waardoor gerust rauw vlees gegeven kan worden. Wel is het belangrijk om te weten dat infecties met Salmonella bij katten wel voor kunnen komen, doordat de bacterie door vetten in de voeding de maagpassage kunnen overleven. Om die reden is het advies om rauwe voedingen uitsluitend aan gezonde volwassen katten te geven.


Hoe weet ik of een voeding van goede kwaliteit is?
Binnen elke voedingssoort bestaan er veel verschillende verkrijgbare merken die inhoudelijk veel in kwaliteit kunnen verschillen. Maar hoe weet u nou of een voeding wel van goede kwaliteit is?

Zoutgehalte
Zout kan wel eens door producenten als smaakversterker gebruikt worden waardoor de voeding wel tot 7 keer meer zout dan het aanbevolen gehalte kan bevatten. Te veel zout is bij huisdieren, net zoals bij de mens, niet gezond. Daarom bevat een voeding liefst niet te veel zout. Daarnaast kan ook gelet worden op de aanwezigheid van eventuele kunstmatige kleur-, geur- en smaakstoffen.

Verteerbaarheid
Een voeding met een goede kwaliteit heeft een hoge verteerbaarheid. De hoeveelheid geproduceerde ontlasting is zodoende een goede indicatie van de voedingskwaliteit. Algemeen kan gesteld worden dat de kwaliteit van de voeding beter is wanneer de kat minder en stevigere ontlasting produceert.

Voedingen per ras
Sommige merken diervoedingen hebben voedingen voor afzonderlijke rassen in hun assortiment. Tot op heden is er echter geen bewijs dat de voedingsbehoeften tussen verschillende rassen verschilt en dus is onze mening dat een rasafhankelijke voeding voor katten overbodig is.

Prijs
Bij diervoedingen is het meestal zo dat de prijs van de voeding een goede indicatie van de kwaliteit geeft. Bij duurdere producten zijn meestal kwalitatief betere grondstoffen met een hogere verteerbaarheid gebruikt en is er meer aandacht aan een goede balans in voedingsstoffen besteed waardoor de kans kleiner is dat er overmatig veel zout is toegevoegd. Doordat duurdere voedingen doorgaans beter verteerbaar zijn betekent dit dat er dagelijks minder van gegeven hoeft te worden dan van een goedkoper minder verteerbaar product. Dit heft het prijsverschil dus al aardig op.


Hoeveel voeding moet ik mijn kat geven?
Op verpakkingen worden vaak richtlijnen vermeld over de hoeveelheid dagelijkse voeding. Sommige katten hebben echter een actievere levensstijl of snellere stofwisseling dan andere katten, waardoor de voedingsbehoeften tussen katten sterk kunnen verschillen. Het opvolgen van richtlijnen kan bij inactieve katten of katten met een tragere stofwisseling zodoende na verloop van tijd tot overgewicht leiden. Het is over het algemeen daarom beter om zelf het gewicht van de kat in het oog te houden en aan de hand daarvan meer of minder voeding te geven. Zolang het lichaamsgewicht van uw kat in orde blijft is het dus helemaal niet erg dat de kat minder eet dan dat op verpakkingen geadviseerd wordt.


Maaltijden
Een kat eet van nature 10 tot 20 kleine maaltijden over de dag verspreid. Met een gevuld bakje droge brokjes hebben katten de hele dag toegang tot eten en is het mogelijk dat ze frequent kleine beetjes kunnen eten. Geeft u uitsluitend blikvoeding of rauw, dan vergt het wat meer inspanning om aan deze natuurlijk voedingsgewoonten van de kat te voldoen, aangezien door de bederfelijkheid van deze voedingen het niet de hele dag onbeperkt beschikbaar kan staan. Sommige katten kunnen de verleiding van een vol bakje brokken echter niet weerstaan. Dit betekent dat bij sommige katten een vol bakje droge brokjes de ontwikkeling van overgewicht in de hand kan werken. In deze situaties wordt het liefst een dagelijks afgewogen hoeveelheid voeding verspreid over de dag gegeven.


Kan ik naast de voeding ook nog voedingsupplementen met extra vitamines en mineralen geven?
Wanneer een evenwichtige en complete voeding gegeven wordt zijn voedingssupplementen niet nodig en kunnen zelfs schadelijk zijn. Een complete voeding voorziet namelijk al in alles wat een kat nodig heeft. Door aan deze voeding ook nog extra vitamines of mineralen toe te voegen kan een kat teveel van deze bestanddelen opnemen, wat op zijn beurt ook tot gezondheidsproblemen kan leiden.


Gevaarlijke stoffen en voedingsbestanddelen
Het eten van giftige stoffen is uiteraard niet gezond voor katten. Maar wist u dat ook het eten van chocolade en ui voor de kat giftig kan zijn? Een lijst met uitgebreide informatie over giftige producten kunt u op onze website terugvinden.


Kattenmelk
Een volwassen kat heeft geen kattenmelk nodig. Wel kan het af en toe als een extra tussendoortje gegeven worden. Geef echter liever geen koemelk. Veel katten verdragen de lactose in deze melk niet en kunnen daardoor last van diarree krijgen. Een beter alternatief is koffieroom of echte kattenmelk. Dit bevat veel minder of zelfs geen lactose.

Omdat kattenmelk buiten de koelkast snel bederft is het niet geschikt om hiermee de dagelijkse vochtbehoefte van de kat te voorzien. Gewoon dagelijks vers drinkwater is daarom veruit de beste manier om de vochtbehoefte van uw kat te voorzien. Overigens is bovengenoemde kattenmelk beslist niet geschikt als flesvoeding voor jonge kittens. Kittens die nog niet (genoeg) vast voedsel kunnen eten, moeten bijgevoerd worden met speciale kittenmelk.


Kattengras
Elke kat knabbelt af en toe aan wat grassprietjes. Dit gras werkt als een natuurlijk braakmiddel, waardoor haarballen in de maag opgebraakt kunnen worden. Tijdens de wasbeurt slikken katten namelijk heel wat haren in die soms tot verstoppingen kunnen leiden. Dit is vooral bij katten die nooit gras kunnen knabbelen het geval. Voor binnenkatten kan daarom het beste af en toe wat kattengras gegeven worden. Graszaad kan in bakjes gekocht worden en hoeft dan alleen nog maar wat water, warmte en licht te hebben om het graszaad te laten ontkiemen. Een andere optie is de kant en klare kattengras dat bij tuincentra verkrijgbaar is. Dit laatste is een minder grof gras en sommige katten vinden dat net iets fijner om te eten. Om haarballen te voorkomen kan tijdens de ruiperiode ook wat vaker gekamd worden of haarballenpasta gegeven worden.


Kattenkruid
Kattenkruid is een vaste plant die familie is van de munt en herkenbaar is aan de kransen kleine wit met paars gevlekte bloemen aan het einde van de takken. Het bevat verschillende etherische oliën. Een daarvan is nepetalacton, een stof met een mild hallucinerende werking en de belangrijkste veroorzaker van de typische 'kattenkruid-symptomen'. De werking van deze stof vindt na inhalatie plaats. Sommige katten strijken graag met kin en wangen langs het kattenkruid, snuffelen, eten en likken aan de plant en gaan er soms in liggen rollen. Kattenkruid veroorzaakt typische gedragsveranderingen: een wilde of dronken aanblik, gemiauw, geestdriftig omrollen en gedrag dat men bij seksuele opwinding ook ziet. Na enkele minuten verdwijnen de effecten weer en is in het daaropvolgende uur ongevoelig voor het drogerende effect van kattenkruid. Sommige katten worden echter agressief van kattenkruid.

Niet alle katten reageren op kattenkruid. De gevoeligheid voor het drogerende effect van kattenkruid blijkt erfelijk bepaald te zijn. Ook bij kittens zien we het typische effect van kattenkruid nog niet. De gevoeligheid voor de etherische oliën in kattenkruid begint zich te ontwikkelen op een leeftijd van zes tot acht weken en is volledig ontwikkeld rond de twaalfde week.